Làm ao giữ nước trên đất cát
Đầu tháng 5, chúng tôi đã về Ninh Thuận, nơi khởi nguồn việc nuôi tôm sú trên cát. Giám đốc Trung tâm Khuyến ngư tỉnh Ninh Thuận - Nguyễn Khắc Lâm - đưa tôi đi dọc bờ biển xã An Hải, nơi đang triển khai mô hình chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nuôi tôm sú trên cát theo chương trình dự án của Bộ Khoa học - Công nghệ và Môi trường. Giai đoạn 1 của dự án gồm hai ao nuôi và một ao chứa nước, cùng các hạng mục khác như cống cấp tháo nước, trạm bơm, cột điện... đã cơ bản hoàn thành, nay chỉ chờ kéo điện là đi vào nuôi tôm. Chỉ cho tôi xem một vùng đất cát mênh mông còn đang hoang hóa, Giám đốc Lâm cho biết: Tháng 10 năm ngoái ngành thủy sản Ninh Thuận khảo sát các khu vực đất cát có khả năng đưa vào nuôi tôm dọc 105km bờ biển của tỉnh, xác định được khoảng 1.000ha có khả năng nuôi tôm. An Hải là một trong ba xã có thể phát triển nuôi tôm sú trên đất cát. Xã có 300ha hầu như bỏ hoang vì không thể canh tác nông nghiệp nay có thể chuyển sang nuôi tôm . Anh Lâm cho biết thêm: Nơi đây thuộc vùng ít mưa nhất cả nước, cho nên việc chuyển sang nuôi tôm sú là rất hợp lý. Song, muốn làm ao hồ chứa được nước để nuôi thả tôm lại là chuyện không đơn giản! . Sau khi trải bạt lên đáy và bờ ao còn phải phủ lên trên bạt một lớp đất cát dày 30 đến 50cm tạo điều kiện phát triển các loại tảo có lợi cho tôm nuôi trong ao. Ngoài ra, phải có hệ thống cấp nước biển, nước ngọt cho ao và đủ các trang thiết bị cần thiết cho việc chăm sóc con tôm như: máy quạt nước và sục khí tạo oxy; máy đo độ oxy hòa tan v.v... Tính ra để có 1ha ao nuôi tôm trên cát đúng qui cách hiện nay phải tốn khoảng 220 - 250 triệu đồng và cũng phải có từng ấy tiền (trên 250 triệu) để mua tôm giống, thức ăn, thuốc và chế phẩm, công chăm sóc... trong suốt vụ nuôi. Đầu tư tuy tốn kém như vậy nhưng chắc chắn có lãi lớn nếu làm đúng kỹ thuật từ khâu con giống đến việc theo dõi chăm sóc trong suốt vụ nuôi. Khu ao nuôi tôm sú trên cát ở thôn Vĩnh Trường, xã Phước Dinh (xã có vùng đất cát nhiều nhất tỉnh (430ha) có khả năng nuôi tôm) đã thành công với mô hình nuôi này.
Nuôi tôm sú trên đất cát có hiệu quả cao
Khu ao nuôi tôm thôn Vĩnh Trường rộng chừng hơn chục hécta đang vào vụ nuôi chính. Ông Đỗ Văn Ngọ một trong số những người nuôi tôm trên cát thành công đầu tiên ở Ninh Thuận cho biết, vụ tôm đang nuôi là vụ thứ 3. Vụ đầu tiên đạt năng suất trên 5 tấn/ha, vụ thứ 2 làm thí điểm theo mô hình năng suất đạt hơn 3,6 tấn/ha. Vụ này là vụ thứ ba tôm giống thả đã được 60 ngày, kiểm tra thấy tôm khỏe, trọng lượng khoảng 6 - 7g/con... Ông Ngọ chỉ là một trong hơn chục kiện tướng nuôi tôm trên cát có lãi cao ở Ninh Thuận. Chỉ tính vụ nuôi thứ nhất trong năm 2001 đã có 5 kiện tướng đạt mức lãi trên 200 triệu đồng, năng suất đạt từ trên 4,5 đến 8 tấn/ha/vụ. Giám đốc Lâm, cho biết: Qua hai vụ nuôi tôm sú trên vùng đất cát ở Ninh Thuận, chúng tôi nhận định rằng: đây là mô hình hoàn toàn có thể phát triển được ở qui mô lớn và có hiệu quả kinh tế không kém so với loại hình nuôi tôm ở vùng đất giàu chất hữu cơ khác. Tuy nhiên, hình thức nuôi tôm trên đất cát cũng có không ít mặt hạn chế và những điều cần quan tâm... . Những điều mà anh Lâm muốn lưu ý ở đây là diện tích ao nuôi (chỉ giới hạn khoảng 0,5 ha); có đủ hệ thống cấp thoát nước; có ao chứa nước dự trữ; luôn giữ môi trường nuôi trong sạch và phải kết hợp trồng rừng phòng hộ ven biển để ngăn cát. Đây là những khâu ảnh hưởng trực tiếp tới năng suất, chất lượng tôm nuôi.
Hiện nay, Bộ KHMT nên đánh giá kết quả của mô hình này để sớm có hướng dẫn cụ thể cho các địa phương nhân rộng hình thức nuôi tôm mới mẻ này. Riêng tỉnh Ninh Thuận, tháng 10 năm 2001, đã ký quyết định đầu tư dự án 648ha nuôi tôm trên cát tại thôn An Hải, xã Phước Dinh, huyện Ninh Phước, trong đó 402 ha nuôi tôm và 246 ha trồng rừng. Cũng như Ninh Thuận, các tỉnh miền Trung khác như Khánh Hòa, Phú Yên, Bình Định và ở phía Bắc như Quảng Bình, Quảng Trị... đều có diện tích vùng đất cát rộng lớn có thể qui hoạch mô hình nuôi tôm trên cát. Đây được coi là tiềm năng không nhỏ của khu vực miền Trung góp phần tạo công ăn việc làm và ổn định cuộc sống cho nhân dân lao động vùng ven biển, đồng thời tạo nguồn tôm nguyên liệu phục vụ cho chế biến xuất khẩu.

VĂN PHÚ